Dev Gemilerin Sessiz Dönüşümü: Bir Tersane Raporundan Çıkan 3 Çarpıcı Gerçek

Giriş: Okyanuslardaki Görünmez Kahramanlar

Her gün kullandığımız, tükettiğimiz ürünlerin yaklaşık %90’ının denizyoluyla taşındığını biliyor muydunuz? Küresel ticaretin can damarını oluşturan bu devasa gemiler, okyanusları aşarak modern hayatın devamlılığını sağlayan sessiz kahramanlardır. Ancak raflardaki ürünlerin ardındaki bu lojistik devrimini takdir ederken, bu gemilerin kendilerinin nasıl ayakta kaldığını, o zorlu deniz koşullarında nasıl bakım ve onarımdan geçtiklerini nadiren düşünürüz.

Türkiye’nin önemli tersanelerinden Özata Denizcilik’in 2025’in ilk dokuz ayını kapsayan faaliyet raporu, tam da bu “görünmez” endüstrinin kapılarını aralıyor ve küresel ticaretin geleceği hakkında şaşırtıcı ve bir o kadar da önemli gerçekler barındırıyor. İşte o rapordan damıtılmış 3 çarpıcı gerçek.

——————————————————————————–

1. Eskiyen Gemiler, Parlayan Bir Gelecek Anlamına Geliyor

İlk bakışta, dünya ticaret filosunun yaşlanması endişe verici bir sorun gibi görünebilir. Ancak rapor, bu durumun aslında tam tersine, gemi tamir sektörü için devasa bir fırsat olduğunu ortaya koyuyor. Mevcut gemilerin yaş ortalamasının yükselmesi, tamir ve bakım taleplerinde kaçınılmaz olarak ciddi bir artışa yol açıyor.

Armatörler ve işletmeciler için gemilerin ömürlerini uzatmak, operasyonel verimliliklerini artırmak ve giderek katılaşan yeni çevresel standartlara uyum sağlamak zorunlu hale gelmiştir. Bu durum, tersanelerin tamir, bakım ve dönüşüm kabiliyetlerini her zamankinden daha kritik bir konuma taşıyor. Raporun da altını çizdiği gibi, bu eğilim sektörün geleceğini doğrudan şekillendiriyor.

Gemi ömürlerinin uzatılması, verimliliğin artırılması ve çevresel standartlara uyum açısından gemi tamiri, önümüzdeki yıllarda sektörün en belirleyici alanlarından biri olmaya devam edecektir.

Bu dinamik, faaliyetlerinin %99’unu gemi bakım ve onarım hizmetlerine odaklayan Özata Denizcilik gibi şirketler için stratejik bir avantaj yaratıyor. Eskiyen filonun ihtiyaçları, bu alanda uzmanlaşmış tersaneler için parlak bir geleceğin habercisi.

2. Türkiye, Dünya Denizciliğinin Yükselen Tamir Üssü Oldu

Raporun ortaya koyduğu ikinci çarpıcı gerçek, Türkiye’nin gemi tamir ve bakım sektöründeki baş döndürücü yükselişi. Somut veriler, bu alandaki büyümenin ne kadar etkileyici olduğunu gözler önüne seriyor.

Fiziksel altyapı olarak, Türkiye’deki faal tersane sayısı 2002 yılında sadece 37 iken, Mart 2025 itibarıyla bu sayı 85’e ulaşmış durumda. Asıl patlama ise hizmet hacminde yaşandı. Türkiye’nin gemi bakım-onarım kapasitesi, 2011’deki 13,1 milyon DWT (Deadweight Tonnage) seviyesinden 2024’te 46,4 milyon DWT’ye ulaşarak, on yılı aşkın bir sürede üç buçuk katına çıktı ve tüm zamanların rekorunu kırdı. Grafikler, özellikle 2021’den sonraki keskin yükseliş trendini net bir şekilde gösteriyor.

Bu olağanüstü başarının arkasında, Türkiye’nin coğrafi avantajının yanı sıra, raporda da vurgulanan üç temel yetkinlik yatıyor: teknik kabiliyet, maliyet avantajı ve zamanında teslim yetkinliği. Bu unsurlar sayesinde Türk tersaneleri, Akdeniz havzasında dünya denizciliği için vazgeçilmez bir tamir ve bakım merkezi konumuna ulaştı.

3. Bir Tersanenin En Büyük Gideri Elektrik, Çözümü ise Güneş

Devasa metal yapıların kaynak yapıldığı, kesilip biçildiği bir “ağır sanayi” tesisinde en büyük operasyonel maliyet kalemlerinden birinin ne olduğunu tahmin edersiniz? Rapor, bu sorunun cevabının şaşırtıcı bir şekilde “elektrik tüketimi” olduğunu gösteriyor.

Ancak Özata Denizcilik, bu büyük maliyeti bir fırsata dönüştürmek ve çevresel sürdürülebilirliğe somut katkı sağlamak için önemli bir adım atmış. Şirket, 1,2 MW kapasiteli bir çatı tipi Güneş Enerji Sistemi (GES) projesini başarıyla tamamlayarak tükettiği elektriğin önemli bir kısmını yenilenebilir kaynaklardan karşılamaya başlamış.

Bu yatırım, sadece enerji faturalarını düşürmekle kalmıyor; aynı zamanda karbon ayak izini azaltarak, doğal kaynakları koruyarak ve iklim değişikliği ile mücadeleye katkı sağlayarak çok daha büyük hedeflere hizmet ediyor. Bu girişim, ağır sanayide dahi “yeşil dönüşümün” ne kadar mümkün ve akılcı olabileceğine dair ilham verici bir örnek teşkil ediyor.

——————————————————————————–

Sonuç: Geleceği Şekillendiren Pürmüz ve Paneller

Özata Denizcilik’in faaliyet raporundan çıkan bu üç gerçek –yaşlanan filonun yarattığı fırsat, Türkiye’nin sektördeki küresel yükselişi ve ağır sanayide atılan yeşil enerji adımları– bize önemli bir ders veriyor. Küresel ticaret, sadece okyanusları aşan gemiler ve taşıdıkları ürünlerden ibaret değildir. Bu devasa çarkın dönmesini sağlayan, gemileri suyun üstünde tutan muazzam bir endüstri, mühendislik birikimi ve stratejik bir vizyon vardır.

Şimdi kendimize şu soruyu sormanın zamanı: Okyanusları aşan malların akışını takip ederken, bu devasa gemileri suyun üstünde ve verimli tutmak için gereken muazzam çabaya yeterince dikkat ediyor muyuz? Küresel ticaretin geleceği, belki de sandığımızdan daha çok, kaynakçının pürmüzüne ve güneş panellerine bağlıdır.

Özata Denizcilik ve Denizcilik Sektörü Durum Raporu: 01.01.2025 – 30.09.2025 Dönemi

Yönetici Özeti

Bu brifing, Özata Denizcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 2025 yılının ilk dokuz ayındaki faaliyetlerini ve içinde bulunduğu sektörel dinamikleri, 30.09.2025 tarihli faaliyet raporu temelinde kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Rapor, şirketin operasyonel gücünü, stratejik konumunu ve hem ulusal hem de küresel denizcilik sektöründeki önemli trendleri ortaya koymaktadır.

Temel Bulgular:

• Stratejik Odaklanma ve Finansal Performans: Özata Denizcilik, ana faaliyet alanı olan gemi tamir ve bakımına odaklanmıştır. Bu segment, 2025’in ilk dokuz ayında net satışların yaklaşık %99’unu oluşturarak şirketin uzmanlığını ve pazar konumunu teyit etmektedir.
• Güçlü Operasyonel Kapasite: Yalova Altınova’daki modern tersane, 28.000 ton ve 10.000 ton kaldırma kapasiteli iki adet yüzer havuzu ile farklı tonajlardaki gemilere hizmet verme kabiliyetine sahiptir. Bu altyapı, şirketin hem yerel hem de uluslararası pazarlarda (Avrupa, Asya, Orta Doğu) geniş bir müşteri portföyüne hizmet sunmasını sağlamaktadır.
• Kurumsal Yapılanma: Şirketin ana hissedarı, 30 Eylül 2025’te gerçekleşen bir kısmi bölünme ile “Ataseven Denizcilik Yatırımları A.Ş.” olmuştur. Bu yeni yapı, Özata Denizcilik’in %81,29’luk hissesini elinde tutmaktadır.
• Elverişli Sektörel Koşullar: Türkiye gemi tamir sektörü, rekor bir büyüme trendi içindedir. Bakım-onarım hacmi, 2024 yılında 46,4 milyon DWT’ye ulaşarak son on yıldaki en yüksek seviyesini görmüştür. Bu artış, küresel ticaret filosunun yaşlanması ve Türkiye’nin Akdeniz’deki stratejik tamir merkezi konumunu pekiştirmesiyle desteklenmektedir.
• Sürdürülebilirlik Yatırımı: Şirket, operasyonel maliyetleri düşürmek ve çevresel ayak izini azaltmak amacıyla 1,2 MW kapasiteli bir çatı tipi Güneş Enerji Sistemi (GES) projesini başarıyla tamamlamıştır. Bu yatırım, şirketin yeşil dönüşüm ve enerji verimliliği hedeflerinin somut bir göstergesidir.

Sonuç olarak, Özata Denizcilik, güçlü altyapısı ve net stratejik odağı sayesinde, hem Türkiye’de hem de küresel ölçekte büyüyen gemi tamir pazarından etkin bir şekilde faydalanmak için sağlam bir konumdadır. Küresel filonun yaşlanması ve artan deniz ticareti, şirketin gelecekteki büyüme potansiyelini destekleyen ana unsurlardır.

——————————————————————————–

1. Özata Denizcilik San. ve Tic. A.Ş. Kurumsal Yapı ve Faaliyetler

1.1. Genel Bakış ve Faaliyet Alanı

Özata Denizcilik San. ve Tic. A.Ş. (“Şirket”), Yalova İli, Altınova İlçesi’ndeki Tersaneler Bölgesi’nde, ağırlıklı olarak gemi tamir ve bakım hizmetleri üzerine faaliyet göstermektedir. Şirket aynı zamanda gemi ve yat gibi deniz araçlarını inşa etme, işletme ve bu alanlarda mühendislik hizmetleri sunma yetkinliğine de sahiptir. 2024 yılında halka açılan şirketin hisseleri, Borsa İstanbul Ana Pazar’da “OZATA” koduyla işlem görmektedir.

Faaliyet raporu dönemi olan 01.01.2025 – 30.09.2025 itibarıyla, şirketin gelirlerinin yaklaşık %99’u gemi bakım ve onarım faaliyetlerinden elde edilmiştir. Bu durum, şirketin bu alandaki uzmanlaşmasını ve pazar odağını göstermektedir. Şirket, uluslararası pazarda Avrupa, Asya ve Orta Doğu’dan saygın armatörlere hizmet vererek ülke ekonomisine döviz girdisi sağlamaktadır.

1.2. Sermaye ve Ortaklık Yapısı

Şirket, kayıtlı sermaye sistemine tabi olup 300.000.000 TL’lik kayıtlı sermaye tavanına sahiptir. 30 Eylül 2025 itibarıyla çıkarılmış sermayesi 71.350.000 TL’dir. Halka arz sonrası fiili dolaşımdaki pay oranı %17,91’dir.

30 Eylül 2025’te, şirketin hâkim ortağı olan Özata Tersanecilik San. ve Tic. A.Ş. kısmi bir bölünme gerçekleştirmiştir. Bu bölünme sonucunda, Özata Denizcilik’in %81,29’luk hissesi, yeni kurulan Ataseven Denizcilik Yatırımları A.Ş.‘ye devredilmiştir. Ataseven Denizcilik Yatırımları A.Ş.’nin sermayesinin tamamı Özdemir Ataseven’e aittir.

30 Eylül 2025 İtibarıyla Ortaklık Yapısı

1.3. İmtiyazlı Paylar ve Yönetim Hakkı

Şirket sermayesi, imtiyazlı ve imtiyazsız olmak üzere iki gruba ayrılmıştır:

• A Grubu Paylar (18.000.000 adet): Nama yazılı olup imtiyazlıdır. Her bir A Grubu pay, genel kurulda sahibine 5 (beş) oy hakkı verir.
• B Grubu Paylar (53.350.000 adet): Nama yazılı olup imtiyazsızdır. Her bir B Grubu pay, genel kurulda sahibine 1 (bir) oy hakkı verir.

Ayrıca, A Grubu pay sahipleri, Yönetim Kurulu üye sayısına bağlı olarak belirli sayıda üye için aday gösterme imtiyazına sahiptir.

1.4. Tesis ve Operasyonel Kapasite

Özata Denizcilik, faaliyetlerini Yalova’daki modern tersanesinde sürdürmektedir. Tesisin kullanım izni 22.11.2065 tarihine kadar geçerlidir.

• Alan: 9.927,87 m² kapalı ve 36.013,12 m² açık alan.
• Rıhtım Uzunluğu: Toplam 422,47 metre.
• Yüzer Havuzlar:
  • Dok-2: 28.000 ton kaldırma kapasitesine sahiptir.
  • Dok-6: 10.000 ton kaldırma kapasitesine sahiptir.
• Hizmet Kapasitesi: Yüzer havuzlarla 264 metreye, rıhtım altyapısıyla ise 300 metreye kadar olan gemilere hizmet verilebilmektedir.

Sunulan Başlıca Hizmetler:

• Kum püskürtme ve boyama
• Dümen, şaft ve pervane onarımları
• Ana/yardımcı motor bakımı
• Balast Suyu Yönetimi (BWTS) ve Scrubber Sistemi kurulumu
• Çelik ve borulama işleri
• Mekanik ve elektrik işleri
• Yangın ve güvenlik sistemi hizmetleri

1.5. İnsan Kaynakları ve Sürdürülebilirlik

• Personel Sayısı: 30 Eylül 2025 itibarıyla Şirket, 150 mavi yaka ve 82 beyaz yaka olmak üzere toplam 232 personel istihdam etmektedir (31 Aralık 2024: 244 kişi).
• Kıdem Tazminatı: 30 Eylül 2025 tarihi itibarıyla kıdem tazminatı karşılığı 11.022.297 TL’dir.
• Sürdürülebilirlik: Operasyonel maliyetlerde önemli bir kalem olan elektrik tüketimini azaltmak ve çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunmak amacıyla, 1,2 MW kapasiteli çatı tipi Güneş Enerji Sistemi (GES) projesi tamamlanmıştır. Şirket, kalan enerji ihtiyacını karşılamak için yeni GES projeleri planlamaktadır.

1.6. Yönetim Kurulu Başkanı’nın Değerlendirmesi

Yönetim Kurulu Başkanı Özdemir Ataseven, faaliyet raporu önsözünde denizcilik sektörünün stratejik önemine vurgu yapmıştır. Ataseven’e göre, dünya ticaretinin yaklaşık %90’ının denizyoluyla yapılması, gemi bakım, onarım ve inşa hizmetlerinin küresel sistemin sürdürülebilirliği için temel bir gereklilik olduğunu göstermektedir. Özellikle dünya ticaret filosunun hem büyümesi hem de yaşlanmasının tamir ve bakım taleplerinde ciddi bir artışa yol açtığını belirten Ataseven, “Gemi ömürlerinin uzatılması, verimliliğin artırılması ve çevresel standartlara uyum açısından gemi tamiri, önümüzdeki yıllarda sektörün en belirleyici alanlarından biri olmaya devam edecektir,” ifadesiyle sektörün geleceğine işaret etmiştir.

——————————————————————————–

2. Türkiye Gemi İnşa ve Tamir Sektörünün Değerlendirmesi

2.1. Sektörel Büyüme ve Kapasite Artışı

Türkiye gemi inşa sanayisi, son yıllarda istikrarlı bir yükseliş göstererek küresel bir üretim ve bakım-onarım merkezi haline gelmiştir. Bu büyüme, faal tersane sayısındaki artışla somutlaşmaktadır:

• 2003 yılında 37 olan faal tersane sayısı, 2023’te 84‘e, Mart 2025 itibarıyla ise 85‘e ulaşmıştır.
• Bu artış, hem yurtiçi hem de yurtdışı pazarlardan gelen talebin yükselmesiyle doğrudan ilişkilidir.

2.2. Gemi Bakım-Onarım Pazarındaki Yükseliş

Türkiye, gemi tamir, bakım ve dönüşüm projelerinde uluslararası armatörlerin tercih ettiği önemli merkezlerden biri konumundadır. Sektörün bakım-onarım hacmindeki büyüme dikkat çekicidir:

• 2011 yılında 13,1 milyon DWT olan bakım-onarım hacmi, 2020 sonrası hızlı bir yükseliş trendine girmiştir.
• Hacim, 2021’de 29,8 milyon DWT‘ye, 2023’te 41 milyon DWT‘ye ve 2024’te 46,4 milyon DWT ile rekor seviyeye ulaşmıştır.

Bu artışın ardındaki temel nedenler; dünya filosunun yaşlanması, Türkiye’nin stratejik konumu, rekabetçi hizmet kalitesi ve teknik kabiliyetleridir.

2.3. İstihdam Trendleri

Sektördeki büyüme, istihdam rakamlarına da yansımıştır. 2010-2024 yılları arasında gemi ve yat inşaatı ile gemi yan sanayisinde istihdam edilen kişi sayısı önemli ölçüde artmıştır. 2010 yılında yaklaşık 37.479 olan çalışan sayısı, 2024 yılı itibarıyla 94.179’a yükselerek sektörün nitelikli işgücü için stratejik bir alan haline geldiğini göstermektedir.

——————————————————————————–

3. Küresel Denizcilik Sektörüne Bakış

3.1. Deniz Ticareti Hacmi ve Dinamikleri

2024 yılı, küresel deniz taşımacılığında önemli hareketliliklerin yaşandığı bir yıl olmuştur:

• Ticaret Hacmi: Deniz ticaret hacmi %2,2 artarak 12,6 milyar ton seviyesine ulaşmıştır.
• Ton-Mil Büyümesi: Kızıldeniz’deki güvenlik sorunları nedeniyle gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi, ton-mil bazında %6,1’lik bir büyümeye yol açmıştır. Bu, 2010’dan bu yana kaydedilen en hızlı artıştır.
• Segment Performansları (2024):
  • Konteyner: TEU bazında %5,6 büyüdü.
  • Kuru Dökme Yük: Ton bazında %3,3 büyüdü.
  • Petrol Taşımacılığı: OPEC kesintileri ve zayıf talep nedeniyle durağan kaldı.

2025 ve 2026 Tahminleri:

• 2025 yılında deniz taşımacılığı hacminin %1,4 artışla 12,8 milyar tona ulaşması beklenmektedir.
• 2026 yılında ise bu rakamın 13,01 milyar tona çıkması öngörülmektedir.

3.2. Küresel Ticaret ve Denizyolunun Rolü

Denizyolu taşımacılığı, küresel ticaretteki baskın rolünü sürdürmektedir. Ancak diğer taşıma modlarının payında da zamanla bir artış gözlemlenmektedir.

Dünya Ticareti ve Denizyolu Taşımacılığı (Milyar Ton)

Not: Toplam dünya ticareti, denizyolu ve diğer modların toplamı olarak tahmin edilmiştir.

Veriler, denizyolu taşımacılığının mutlak değer olarak büyümeye devam edeceğini, ancak toplam ticaretteki payının hafif bir düşüşle %86 seviyelerine gerileyebileceğini göstermektedir. Bu durum, alternatif lojistik kanalların ve bölgesel ticaret ağlarının artan etkisini yansıtmaktadır.