Yapay Zekanın Enerji Krizi: Arm Kuralları Neden Yeniden Yazıyor

Giriş: Yapay Zekanın Görünmeyen Mimarı

Yapay zeka devriminin manşetlerini genellikle büyük dil modelleri ve güçlü GPU’lar süslerken, bu devrimi sessizce ve derinden şekillendiren bir güç var: Arm. Şirketin son finansal sonuçları, sadece rekor rakamlardan ibaret değil; aynı zamanda yapay zekanın geleceğine dair önemli ipuçları taşıyor. Bu yazıda, Arm’ın son kazanç raporundan derlediğimiz ve yapay zekanın gittiği yönü gösteren en şaşırtıcı ve etkili beş çıkarımı inceleyeceğiz.

——————————————————————————–

1. Yapay Zekanın En Büyük Engeli: Güç Tüketimi (ve Arm’ın Gizli Silahı)

Yapay zeka dünyasındaki en büyük ve genellikle gözden kaçırılan sorun güç tüketimidir. CEO Rene Haas’ın da belirttiği gibi, bu darboğaz sadece enerjiye erişimden ibaret değil; aynı zamanda “altyapı, inşaat, türbinler, transformatörler ve güç üretimiyle ilgili her şeyi” kapsayan devasa bir fiziksel sınırlamadır. İşte bu noktada Arm’ın gizli silahı devreye giriyor: verimlilik. Rekabetçi çözümlere göre yaklaşık %50 daha verimli olan Arm platformu, bu krizde bir can simidi görevi görüyor. Bu sadece bir iddia değil; Google’ın Arm tabanlı Axion çipinin “%60 daha az enerji kullanırken %65’e varan oranda daha iyi fiyat-performans sunması” bu verimliliğin somut bir kanıtı. Bu durum, NVIDIA, AWS, Google ve Microsoft gibi teknoloji devlerinin yapay zeka altyapıları için neden ısrarla Arm’ı tercih ettiğinin ana sebebidir.

“Erişim gücü artık darboğaz haline geldi ve bu durum Arm’ın neoverse işlem platformunun benimsenmesini hızlandırdı.”

2. Veri Merkezleri Sadece Arm Mimarisi Kullanmıyor, Adeta Arm Üzerine İnşa Ediliyor

Arm’ın veri merkezlerindeki rolü, genellikle düşünüldüğü gibi sadece ana işlemcilerle (CPU) sınırlı değil. Arm teknolojisi, veri merkezi altyapısının her katmanına sızmış durumda. NVIDIA’nın BlueField DPU’ları, Arista gibi üreticilerin ağ anahtarları (switches) ve sistem yönetimi çipleri de dahil olmak üzere altyapının neredeyse her parçasında Arm çekirdekleri bulunuyor. Bu yaygınlığın finansal yansıması ise çarpıcı: Bulut ve ağ segmenti, geçen mali yıl Arm’ın telif gelirlerinin yaklaşık %10’unu oluştururken, bu yılki gidişat %15-20 aralığına doğru güçlü bir yükselişe işaret ediyor. Bu veri, “veri merkezi telif gelirlerinin bir önceki yıla göre iki katına çıkması” gerçeğiyle birleştiğinde, Arm’ın artık yapay zeka altyapısının temel taşı haline geldiğini ve bu altyapının her parçasında kritik bir rol oynadığını kanıtlıyor.

3. Yapay Zeka Çipi Geliştirme Süresi Şaşırtıcı Derecede Kısaldı: “CSS” Mucizesi

Arm’ın “Compute Subsystems” (CSS) teknolojisi, sadece çip tasarımını hızlandırmıyor; aynı zamanda Ar-Ge kaynaklarının verimli kullanımını da sağlıyor. CSS, “1.000 adam-yılı” ve “yüz milyonlarca dolarlık” yatırımla geliştirilen hazır ve doğrulanmış başlangıç noktaları sunarak, şirketlerin pazara çıkış süresini radikal bir şekilde kısaltıyor. Samsung’un Exynos ailesinde CSS kullanarak “%40’a varan AI performansı artışı” sağlaması, bu teknolojinin gücünü gösteriyor. Ancak en çarpıcı kanıt, Eylül ayında duyurulan yeni Lumix CSS platformunu kullanan mevcut bir iş ortağının, bu ikinci nesil CSS ürününü “sadece birkaç ay içinde” piyasaya sürüp şirkete telif geliri getirmeye başlaması oldu. CFO Jason Child’ın belirttiği gibi bu durum, platforma olan sadakatin ve iterasyon hızının bir kanıtı olarak “CSS’in iki yıl önce piyasaya sürdüğümüzde düşündüğümüzden bile daha başarılı olduğunu” gösteriyor.

4. Arm Sadece Tasarım Satmanın Ötesine Geçmeyi Planlıyor

Arm, geleneksel iş modelinin sınırlarını zorlamaya hazırlanıyor. Şirket, sadece IP lisanslamanın ötesine geçerek “chipletler veya karmaşık SOC’ler (System on a Chip)” gibi alanları aktif olarak araştırıyor. SoftBank ile yürütülen Stargate projesi, bu vizyonun ne kadar geniş olduğunu gözler önüne seriyor. CEO Rene Haas’a göre bu fırsat, sadece çipleri değil, aynı zamanda “ağ oluşturma, güç dağıtımı ve hatta potansiyel olarak veri merkezinin montajı” gibi alanları da kapsıyor. Bu planın ciddiyeti, CFO Jason Child’ın yeni bir ürün duyurusu için belirlediği somut adımlarla pekişiyor: üretimden örneklerin gelmesi ve iptal edilemez müşteri siparişlerinin alınması. Bu stratejik değişim, Arm’ı gelecekte bir çip tasarımcısından, yapay zeka altyapısının bütünsel bir sağlayıcısına dönüştürebilir.

5. Yapay Zeka Buluttan Çıkıp Cebimize Giriyor

Yapay zeka dünyasında önemli bir kayma yaşanıyor: işlem yükü, modellerin “eğitildiği” (training) aşamadan, sonuçların üretildiği “çıkarım” (inference) aşamasına doğru geçiyor. CEO Rene Haas, bu durumu net bir şekilde özetliyor: “Bugün yapay zeka işlemlerinin neredeyse %100’ü bulutta gerçekleşiyor. Biz bu durumun değişeceğini düşünüyoruz.” Bu değişim, yapay zeka işlemlerinin buluttan telefonlar ve giyilebilir cihazlar gibi “uç cihazlara” taşınması anlamına geliyor. Arm’ın Meta ile yaptığı “bulut ve uç cihazlar arasında ölçeklenebilir bir yazılım çözümü” geliştirme ortaklığı, bu trendin en önemli kanıtlarından biri. Bu ortaklık, geliştiricilerin modellerini nerede çalıştırdıklarından bağımsız olarak verimli bir şekilde taşıyabilmelerini sağlayarak, parçalı yapay zeka geliştirme sorununa zarif bir çözüm sunuyor. Pil ömrünün her şeyden önemli olduğu bu cihazlarda, Arm’ın rakipsiz enerji verimliliği ona ezici bir üstünlük sağlıyor.

——————————————————————————–

Sonuç: Geleceği Şekillendiren Verimlilik

Yapay zeka manşetleri büyük modellere ve ham işlem gücüne odaklanırken, Arm’ın finansal sonuçları, yapay zeka anlatısının ham işlem gücünden uzaklaşıp verimlilik, pazara çıkış hızı ve zekanın buluttan uca yayılması gibi çok daha temel dinamiklere kaydığını ortaya koyuyor. Bu üç temel trend, yapay zekanın geleceğini şekillendiriyor ve Arm, her birinin merkezinde yer alıyor. Bu durum akıllara şu soruyu getiriyor: Yapay zekanın geleceğinde en önemli oyuncu, en güçlü olan mı, yoksa en az enerjiyi tüketen mi olacak?

Arm Holdings plc (ARM) 2026 Mali Yılı 2. Çeyrek Kazanç Raporu Özeti

Yönetici Özeti

Arm Holdings, 2026 mali yılının ikinci çeyreğinde, büyük ölçüde yapay zeka (YZ) işlem gücüne yönelik hızla artan talebin etkisiyle güçlü bir performans sergilemiştir. Şirket, bir önceki yılın aynı dönemine göre %34 artışla 1,14 milyar dolarlık rekor bir gelir elde ederek beklentileri aşmış ve üst üste üçüncü kez bir milyar doların üzerinde gelir açıklamıştır. Lisans gelirleri %56’lık kayda değer bir artış gösterirken, lisans ücreti (royalty) gelirleri %21 artarak 620 milyon dolarla rekor seviyeye ulaşmıştır.

Bu büyümenin arkasındaki temel itici güç, Arm’ın “her yerde YZ” sağlayan tek işlem platformu olarak stratejik konumlanmasıdır. Özellikle veri merkezi segmentinde, Neoverse işlemci platformuna dayalı lisans ücreti gelirleri bir önceki yıla göre iki katından fazla artmıştır. Bu artış, güç verimliliğinin veri merkezi operasyonlarında kritik bir darboğaz haline gelmesiyle hızlanmıştır. Akıllı telefon pazarında ise Armv9 mimarisi ve Bilişim Alt Sistemleri (CSS) tabanlı çiplere geçiş, şirketin lisans ücreti gelirlerinin pazar ortalamasından çok daha hızlı büyümesini sağlamıştır.

Şirket, gelecekteki büyümesini desteklemek için stratejik adımlar atmaktadır. Meta ile YZ verimliliğini ölçeklendirmek için bir ortaklık kurmuş, SoftBank’ın Stargate projesinde kilit bir rol üstlenmiş ve veri merkezi ağ yeteneklerini güçlendirmek için Dream Big Semiconductor’ı satın alma niyetini açıklamıştır. Ayrıca, mevcut platformunun ötesine geçerek çipletler (chiplets) veya karmaşık Çip Üzeri Sistemler (SoC) gibi alanlara genişlemeyi aktif olarak araştırmaktadır. 2026 mali yılının üçüncü çeyreği için yapılan %25’lik gelir artışı öngörüsü, şirketin yapay zeka odaklı büyüme yörüngesine olan güvenini yansıtmaktadır.

——————————————————————————–

Finansal Performans ve Gelecek Öngörüsü

Arm, hem gelirlerde hem de kârlılıkta güçlü bir büyüme sergileyerek piyasa beklentilerini aşmıştır. Üçüncü çeyrek için yapılan öngörü, bu ivmenin devam edeceğine işaret etmektedir.

2026 Mali Yılı 2. Çeyrek Finansal Başlıkları

2026 Mali Yılı 3. Çeyrek Öngörüsü

• Toplam Gelir: 1,225 milyar $ (± 50 milyon $), orta noktada yaklaşık %25’lik bir yıllık büyümeyi temsil ediyor.
• Lisans Ücreti Geliri: Yıllık bazda %20’nin biraz üzerinde bir artış bekleniyor.
• Lisans Geliri: Yıllık bazda %25 ila %30 arasında bir artış bekleniyor.
• Non-GAAP Faaliyet Giderleri: Yaklaşık 720 milyon $ olarak öngörülüyor, bu da Ar-Ge yatırımlarının hızlandığını gösteriyor.
• Non-GAAP Hisse Başına Kazanç (EPS): 0,41 $ (± 0,04 $) olarak tahmin ediliyor.

——————————————————————————–

Temel Büyüme Motorları

Arm’ın rekor performansı, yapay zeka tarafından yönlendirilen ve veri merkezi, mobil cihazlar ve otomotiv gibi kilit pazarlarda güç kazanan çeşitli faktörlere dayanmaktadır.

Yapay Zeka (YZ): Kapsayıcı Katalizör

CEO Rene Haas’a göre, “Yapay zeka teknolojinin her katmanını yeniden şekillendiriyor ve Arm, her yerde YZ sunan tek işlem platformudur.” Bu strateji, şirketin büyümesinin temelini oluşturmaktadır.

• Uçtan Uca Çözüm: Arm teknolojisi, en küçük uç cihazlardaki “miliwatt” seviyesinden en büyük hiper ölçekli veri merkezlerindeki “megawatt” seviyesine kadar tüm YZ işlem talebini karşılamaktadır.
• Verimlilik Avantajı: YZ modellerinin eğitimi ve çıkarımı (inference) için artan işlem gücü talebi, enerji ve altyapı kısıtlamaları yaratmaktadır. Arm’ın enerji verimli mimarisi, bu darboğazı aşmada kritik bir avantaj sağlamaktadır.
• Çıkarım (Inference) Fırsatı: YZ iş yüklerinin buluttan uç cihazlara kayması beklenmektedir. Batarya ile çalışan cihazlarda Arm’ın baskın konumu, bu trendden faydalanmak için şirkete benzersiz bir fırsat sunmaktadır.

Veri Merkezi ve Bulut: Neoverse’in Yükselişi

Veri merkezi segmenti, Arm için en hızlı büyüyen alanlardan biridir.

• Gelir Patlaması: Neoverse platformuna dayalı lisans ücreti gelirleri bir önceki yıla göre iki katından fazla artmıştır.
• Güç Verimliliği: CEO Rene Haas, “Veri merkezinde güce erişim artık bir darboğaz haline geldi ve bu, Arm’ın Neoverse işlem platformunun benimsenmesini hızlandırdı” demiştir.
• Stratejik Müşteriler: Hiper ölçekli bulut sağlayıcıları, Arm tabanlı özel silikon çözümlerini yaygın olarak benimsemektedir. Örnekler arasında NVIDIA Grace, AWS Graviton, Google Axion ve Microsoft Cobalt bulunmaktadır. Google Axion çipinin %65’e varan oranda daha iyi fiyat-performans sunarken %60 daha az enerji kullandığı belirtilmiştir.
• Pazar Payı Artışı: Bulut ve ağ segmentinin toplam lisans ücreti gelirleri içindeki payının, mali yıl sonunda %15-20 aralığına doğru ilerlemesi beklenmektedir.

Bilişim Alt Sistemleri (CSS): Pazara Sunma Süresini Hızlandırma

CSS, müşterilerin yeni nesil çipleri daha hızlı ve daha az riskle geliştirmelerine olanak tanıyan, önceden doğrulanmış bir platformdur.

• Yüksek Talep: CSS’e olan talep beklentileri aşmıştır. İkinci çeyrekte 3 yeni lisans anlaşması imzalanarak toplam sayı 11 şirkette 19 lisansa ulaşmıştır.
• Önemli Müşteriler: Samsung, Exynos yonga setlerinde CSS kullanarak önceki nesle göre %40’a varan YZ performansı artışı elde etmiştir. En büyük dört Android telefon üreticisi artık CSS destekli cihazlar sunmaktadır.
• Lumix CSS: Arm’ın en gelişmiş mobil bilişim platformu olan Lumix, Eylül ayında piyasaya sürülmüştür. Bu projenin geliştirilmesi yaklaşık 1.000 adam-yıl sürmüş ve yüz milyonlarca dolarlık yatırım gerektirmiştir. Bir erken lisans sahibinden şimdiden lisans ücreti geliri elde edilmeye başlanmıştır, bu da platformun ne kadar hızlı benimsendiğini göstermektedir.

Ana Son Kullanıcı Pazarları

• Akıllı Telefonlar: Armv9 mimarisine ve CSS tabanlı çiplere geçiş sayesinde, akıllı telefonlardan elde edilen lisans ücreti gelirleri “pazardan bir kat daha hızlı” büyümüştür. Bu, çip başına daha yüksek lisans ücreti oranlarından kaynaklanmaktadır.
• Otomotiv: Arm teknolojisi, otonom sürüş ve akıllı araç özelliklerinde giderek daha fazla kullanılmaktadır. Tesla’nın yeni nesil Arm tabanlı AI5 çipinin, 40 kata kadar daha hızlı YZ performansı sunduğu belirtilmiştir.

——————————————————————————–

Stratejik Girişimler ve Geleceğe Bakış

Arm, liderliğini sürdürmek ve yeni pazarlara girmek için Ar-Ge yatırımlarını hızlandırmakta ve önemli ortaklıklar kurmaktadır.

Stratejik Ortaklıklar

• Meta: Giyilebilir cihazlardan veri merkezlerine kadar tutarlı bir bilişim platformu üzerinde YZ verimliliğini ölçeklendirmek için stratejik bir ortaklık duyurulmuştur.
• SoftBank ve Stargate Projesi: Arm, SoftBank ve ortaklarının Stargate veri merkezi inşaatları için teknoloji sağlamada büyük bir fırsata sahiptir. SoftBank ile ilgili taraf geliri, ikinci çeyrekte 52 milyon dolarlık bir artışla 178 milyon dolara yükselmiştir. Bu gelir, lisans ve tasarım hizmetlerini içermekte ve sürdürülebilir bir gelir akışı olarak görülmektedir.

Gelecekteki İş Genişlemesi

• Yeni Ürün Alanları: Şirket, “ek bilişim alt sistemleri, çipletler veya karmaşık SoC’ler” gibi alanlara genişleme olasılığını araştırmaktadır.
• Ar-Ge Yatırımı: Bu potansiyel genişlemeyi desteklemek için Ar-Ge yatırımları hızlandırılmıştır.
• Yeni İş Modeli Kriterleri: CFO Jason Child’a göre, tam bir SoC gibi yeni bir iş modeli hakkında bir duyuru ancak üç kilometre taşına ulaşıldıktan sonra yapılacaktır: “tape out” (tasarımın tamamlanması), örneklerin geri gelmesi ve iptal edilemez müşteri siparişlerinin alınması.
• Dream Big Semiconductor Satın Alımı: Arm, Ethernet ve RDMA denetleyicileri gibi yüksek hızlı veri merkezi ağ teknolojilerindeki fikri mülkiyeti için Dream Big Semiconductor’ı satın alma niyetini açıklamıştır.

Ekosistem ve Pazar Konumu

• Geliştirici Ekosistemi: Şirketin 22 milyondan fazla geliştiriciden oluşan ve dünya geliştirici tabanının %80’inden fazlasını temsil eden ekosistemi, “güçlü bir büyüme motoru” olarak tanımlanmaktadır.
• Çin Pazarı: Çin, satışların yaklaşık %22’sini oluşturarak güçlü bir performans sergilemektedir. Çeyreğin en büyük lisans anlaşmalarından biri bu bölgeden gelmiştir ve yılın geri kalanı için lisans hattı güçlü görünmektedir.