Bir Türk Deri Devinin Finans Raporlarında Gizlenen 4 Şaşırtıcı Stratejik Hamle

Finansal raporlar… Genellikle sıkıcı rakamlar, tablolar ve dipnotlarla dolu, anlaşılması zor belgeler olarak görülürler. Ancak bazen, bu rakamların arasına gizlenmiş, bir şirketin geleceğe yönelik cesur vizyonunu ve stratejik dehasını anlatan bir hikaye bulursunuz. Türkiye’nin önde gelen deri üreticilerinden DESA’nın son finansal raporu, tam da böyle bir hikaye anlatıyor.

Bu yazıda, bilançoların ve kâr-zarar tablolarının derinliklerine inerek, DESA’nın sadece bugünü yönetmekle kalmayıp, geleceği nasıl şekillendirdiğini gösteren en etkili ve şaşırtıcı dört stratejik hamleyi mercek altına alacağız.

——————————————————————————–

1. Sadece İhracat Değil, Kaleyi İçten Fethetme: “Made in Italy” Hamlesi

Birçok üretici için başarı, ürünlerini yurt dışına satmaktan ibarettir. DESA ise bu oyunun kurallarını değiştirerek, lüks modanın kalbine doğrudan bir çıkarma yapıyor. Şirket, sıradan bir ihracatçı olmanın çok ötesine geçen bir adım atarak, İtalya’nın Poppi şehrinde bir fabrika satın aldı.

5 dönüm arazi üzerine kurulu, 1.896 m² kapalı alana sahip bu tesis, deneme üretimine 2023 yılı Mayıs ayında başladı ve 30 Eylül 2025 itibarıyla çalışan sayısını 72’ye çıkardı. Ancak bu yatırımın asıl stratejik dehası, fiziksel bir binadan çok daha fazlası. DESA, bu hamleyle İtalya Gümrük İdaresi’nden kritik bir izin almayı başardı:

“üretimin iki ülke arasında bölündüğü durumlarda, üretimin nihai ürün olarak tamamlandığı ülke menşeini kazanmasını onaylayan ve üretimin tamamlanmasından sonra “Made in Italy” olarak etiketlenmesine olanak veren gümrük izni, Desa Internazionale SRL firmamızın başvurusuna istinaden İtalya Gümrük İdaresinden alınmıştır.”

Bu, sadece bir etiket değil; aynı zamanda üstün işçilik, lüks ve tasarım mirasıyla küresel olarak eş anlamlı olan bir prestij ve küresel pazarlara giriş anahtarıdır. Bu etiket, DESA’ya anında kredibilite kazandırarak normalde nüfuz etmesi zor olan daha yüksek kârlı pazarlara doğrudan erişim sağlıyor. Bu strateji, DESA’yı lüks moda sektörünün merkezinde bir tedarikçi olmaktan çıkarıp, oyunun kurallarını belirleyen bir oyuncu olma yolunda konumlandırıyor.

2. Sürdürülebilirlik Sadece Rapor Değil, Fabrikanın Çatısı

Günümüzde birçok şirket sürdürülebilirlikten bahseder, ancak DESA bu konudaki iddiasını somut, ölçülebilir ve etkileyici eylemlerle destekliyor. Şirket, sürdürülebilirliği bir pazarlama sloganı olarak değil, bir iş yapış biçimi olarak benimsediğini kanıtlıyor.

Bunun en çarpıcı örneği, Çorlu’daki deri üretim fabrikasının çatısına kurulan Güneş Enerji Santrali (GES). Bu yatırım, lafta kalmayan bir çevre bilincinin göstergesi. Raporlara göre bu santral, fabrikanın elektrik ihtiyacının “%80’den fazlasını” karşılıyor. Bu, hem maliyetleri düşüren hem de karbon ayak izini önemli ölçüde azaltan akıllıca bir hamle.

DESA’nın bu alandaki ciddiyeti uluslararası alanda da tescillenmiş durumda. Şirket, su ve enerji kullanımı, atık yönetimi gibi kritik kriterleri değerlendiren prestijli “Leather Working Group” (LWG) tarafından en üst seviye olan “Altın” derece ile ödüllendirildi. Ayrıca, Ticaret Bakanlığı’nın yürüttüğü “Responsible Programı”na kabul edilen “ilk deri firması” olması, DESA’nın sektördeki öncü ve vizyoner duruşunu pekiştiriyor.

3. Derinin Geleceği Biyoteknolojide mi? DESA Şimdiden Pozisyon Alıyor

Deri gibi asırlık bir sektörde faaliyet gösterirken geleceğin teknolojilerine yatırım yapmak, gerçek bir vizyon gerektirir. DESA, bu konuda da ne kadar ileri görüşlü olduğunu kanıtlıyor. Şirket, geleneksel üretimin sınırlarını zorlayarak biyoteknoloji alanına cesur bir adım atıyor.

Raporda yer alan bilgilere göre DESA, alanında öncü olan Gozen Bioworks Corp. (ABD) ve Gozen Institute (Türkiye) ile bir ortak girişim kurmak üzere görüşmelere başladı. Bu iş birliğinin amacı son derece net ve geleceğe dönük: “hayvansal veya bitkisel olmayan, kimyasal içermeyen, biyolojik olarak parçalanabilir, yeni nesil materyallerin geliştirilmesi ve üretimi”.

Bu, sadece bir yatırım değil. Bu, DESA’nın kendini gelecekteki olası bir endüstriyel dönüşüme karşı hazırladığı, onu geleneksel bir üreticiden bir teknoloji ve inovasyon oyuncusuna dönüştürme potansiyeli taşıyan stratejik bir pozisyon almadır. Derinin geleceği başka materyallerde ise, DESA o gelecekte de var olmaya kararlı.

4. Sektör Daralırken Vites Büyütmek: Büyüme ve Yatırım Paradoksu

Ekonomik raporlar genellikle makro trendleri yansıtır. DESA’nın faaliyet raporu, Türkiye deri sektörünün genel gidişatıyla ilgili net bir tablo çiziyor: Türkiye deri sektörünün ihracatı, 2025’in ilk dokuz ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre %4,4 oranında azaldı.

Peki, sektörün geneli frene basarken DESA ne yapıyor? Gaza basıyor. Şirket, bu daralmaya rağmen büyüme odaklı ve cesur adımlar atmaya devam ediyor:

• İtalya’da fabrika yatırımı yaparak lüks pazarda kendine yer açıyor.
• Avrupa’nın önde gelen e-ticaret platformları Zalando, Bol.com ve Amazon üzerinden 18 farklı ülkede online satış yaparak küresel erişimini artırıyor.
• Düzce Organize Sanayi Bölgesi’nde yeni bir endüstriyel tesis kurmak üzere 60.000 metrekarelik dev bir arsa için ön tahsis protokolü imzalıyor.
• Zorlu piyasa koşullarına rağmen yurt içi satışlarını 2 milyar TL’den 2.37 milyar TL’ye yükseltiyor.

Bu zıtlık, DESA’nın stratejik derinliğini gözler önüne seriyor. Şirket, kısa vadeli sektörel dalgalanmalara takılmadan, uzun vadeli küresel büyüme vizyonuna ve iç pazardaki sarsılmaz gücüne yatırım yapmaya devam ediyor. Bu, şirketin sadece zor zamanlara dayanıklı olmadığını, aynı zamanda bu zamanları birer fırsata çevirme yeteneğine sahip olduğunu gösteriyor. Bu, DESA’nın kriz anlarını bir savunma pozisyonundan ziyade, pazar payı kazanmak için bir hücum fırsatı olarak gördüğünü kanıtlıyor.

——————————————————————————–

Sonuç

DESA’nın finansal raporları, rakamların arkasına bakmayı bilenler için heyecan verici bir strateji belgesi niteliğinde. İtalya’daki üretim üssünden biyoteknoloji ortaklığına, fabrikasının çatısındaki güneş panellerinden 18 ülkeye uzanan e-ticaret ağına kadar her bir hamle, şirketin geleceği tesadüflere bırakmadığını gösteriyor.

Bu noktada akla şu soru geliyor: Geleneksel bir sektörde faaliyet gösteren bir şirketin bu yenilikçi ve cesur adımları, gelecekte ayakta kalmanın ve sektöre liderlik etmenin yeni bir yol haritası olabilir mi?

DESA Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. – 2025 Dokuz Aylık Dönem Değerlendirmesi

Yönetici Özeti

Bu brifing, DESA Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (“Şirket” veya “Grup”) 30 Eylül 2025’te sona eren dokuz aylık döneme ait finansal ve operasyonel performansını, stratejik girişimlerini ve gelecek hedeflerini özetlemektedir. Rapor, Şirket’in finansal tabloları ve Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu’ndan derlenen kapsamlı verilere dayanmaktadır.

Temel Finansal Göstergeler: Şirket, 2025’in ilk dokuz ayında güçlü bir performans sergilemiştir. Net satışlar, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yatay bir seyir izleyerek 2,79 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde yurt içi satışlar artarken, ihracatta sektörel daralmaya paralel bir düşüş gözlenmiştir. Esas faaliyet kârı 586 milyon TL’ye yükselirken, net dönem kârı 374 milyon TL olmuştur. Şirketin toplam varlıkları 5,28 milyar TL’ye, özkaynakları ise 3,70 milyar TL’ye ulaşarak bilançosunu daha da güçlendirmiştir. Finansal tablolar, TMS 29 standardı uyarınca yüksek enflasyon etkilerine göre düzeltilmiştir.

Stratejik ve Operasyonel Başarılar: Dönemin en önemli gelişmelerinden biri, çıkarılmış sermayenin iç kaynaklardan %100 bedelsiz artırılarak 245 milyon TL’den 490 milyon TL’ye yükseltilmesidir. İtalya’daki fabrika yatırımı tamamlanmış, “Made in Italy” etiketleme izni alınmış ve 72 kişilik bir ekiple üretime başlanmıştır. Sürdürülebilirlik alanında, Çorlu’daki deri fabrikasının çatısına kurulan Güneş Enerjisi Santrali (GES) projesi devreye alınarak tesisin elektrik ihtiyacının %80’inden fazlası karşılanmaya başlanmıştır. Şirket, ayrıca Leather Working Group (LWG) tarafından “Altın Derece” ile ödüllendirilmiş ve Ticaret Bakanlığı’nın “Responsible Programı”na kabul edilen ilk deri firması olmuştur.

Büyüme ve Gelecek Vizyonu: DESA, çok uluslu bir perakende markası olma hedefine yönelik adımlarını hızlandırmıştır. “NINETEENSEVENTYTWO DESA” koleksiyonu, Paris ve Milano moda haftalarında sergilenerek dünya genelinde 120’den fazla seçkin lokasyonda satışa sunulmuştur. E-ticaret kanalları, aralarında Zalando ve Amazon’un da bulunduğu platformlar aracılığıyla 18 ülkeye genişletilmiştir. Dönem sonrası önemli bir gelişme olarak, biyoteknoloji alanında yeni nesil materyaller geliştirmek üzere Gozen Bioworks Corp. ile bir ortak girişim kurulması için niyet mektubu görüşmelerine başlanmıştır. Bu girişim, Şirket’in inovasyon ve sürdürülebilirlik alanındaki öncü konumunu pekiştirme potansiyeli taşımaktadır.

——————————————————————————–

1. Kurumsal Yapı ve Yönetim

1.1. Şirket Profili

1972 yılında kurulan DESA Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Türkiye’nin lider deri ve deri mamulleri üreticilerinden biridir. Şirket, deri tabaklama, konfeksiyon, çanta, ayakkabı ve saraciye üretimi ile bu ürünlerin perakende ve toptan satışını kapsayan dikey entegre bir iş modeline sahiptir. Şirket’in merkezi İstanbul’dadır ve üretim faaliyetlerini dört fabrikada sürdürmektedir:

• Sefaköy Fabrika (İstanbul): Genel Müdürlük binasının da bulunduğu konfeksiyon ve saraciye üretim tesisi.
• Ergene (Çorlu) Fabrika: Deri tabakhanesi olarak faaliyet gösteren tesis.
• Düzce Fabrika: Konfeksiyon ve saraciye üretim tesisi.
• Poppi Fabrika (İtalya): Ar-Ge merkezi ve üretim tesisi.

Şirket hisseleri 6 Mayıs 2004’ten beri Borsa İstanbul’da (BIST) işlem görmekte olup, 30 Eylül 2025 itibarıyla halka açıklık oranı %17,97’dir.

1.2. Sermaye ve Ortaklık Yapısı

Şirket, 2007 yılında kayıtlı sermaye sistemine geçmiş olup, kayıtlı sermaye tavanı 750.000.000 TL’dir. 22 Ocak 2025’te tescil edilen işlemle, Şirket’in 245.000.000 TL olan çıkarılmış sermayesi, tamamı iç kaynaklardan (Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları) karşılanarak %100 oranında artırımla 490.000.000 TL’ye yükseltilmiştir.

Şirketin oy haklarında imtiyaz bulunmaktadır; Genel Kurul’da A grubu nama yazılı payların 15, B grubu hamiline yazılı payların ise 1 oy hakkı vardır.

30 Eylül 2025 İtibarıyla Ortaklık Yapısı:

Not: Halka açık kısım içerisinde Adesa Mağazacılık A.Ş.’ye ait %1,34, Melih Çelet’e ait %8,56 ve Çelet Holding A.Ş.’ye ait %8,39 oranında paylar bulunmaktadır.

1.3. Yönetim Kurulu ve Komiteler

Şirket yönetimi, deneyimli bir Yönetim Kurulu tarafından yürütülmektedir. 01 Ocak – 30 Eylül 2025 döneminde Yönetim Kurulu 35 defa toplanmıştır. Kurumsal yönetim ilkeleri doğrultusunda faaliyet gösteren komiteler şunlardır:

• Denetim Komitesi: Finansal raporlama, iç kontrol sistemi ve bağımsız denetim süreçlerinin gözetimini yapar.
• Kurumsal Yönetim Komitesi: Şirketin kurumsal yönetim ilkelerine uyumunu izler, aday belirleme ve ücretlendirme konularında çalışır.
• Riskin Erken Saptanması Komitesi: Şirketin varlığını tehlikeye atabilecek risklerin erken teşhisi ve yönetimi için öneriler sunar.
• Sürdürülebilirlik Komitesi: Sürdürülebilirlik stratejilerinin belirlenmesi, uygulanması ve raporlanmasından sorumludur.

1.4. İştirakler ve Bağlı Ortaklıklar

Grup, yurt içi ve yurt dışında çeşitli iştirak ve bağlı ortaklıklara sahiptir.

——————————————————————————–

2. 2025 İlk Dokuz Aylık Finansal Performans

Şirketin 1 Ocak – 30 Eylül 2025 dönemine ait konsolide finansal tabloları, TFRS ve TMS 29 “Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama” standardına uygun olarak hazırlanmıştır. Tüm tutarlar, 30 Eylül 2025 tarihindeki Türk Lirası’nın satın alma gücü ile ifade edilmiştir.

2.1. Finansal Durum Tablosu (Bilanço) Analizi

Şirketin finansal durumu, yıl sonuna göre varlık ve özkaynaklardaki artışla güçlenmiştir.

Özet Finansal Durum Tablosu (milyon TL):

• Varlıklar: Toplam varlıklar %5,8 artışla 5,28 milyar TL’ye ulaşmıştır. Bu artışta en önemli etken, %51,5’lik bir yükselişle 1,22 milyar TL’ye ulaşan stoklar olmuştur. Nakit ve nakit benzerleri de 29,8 milyon TL’den 89 milyon TL’ye yükselmiştir.
• Yükümlülükler: Toplam yükümlülükler %3,3 azalarak 1,57 milyar TL’ye gerilemiştir. Bu durum, finansal yapının güçlendiğini göstermektedir. Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar (kıdem tazminatı) 25,2 milyon TL’den 47,8 milyon TL’ye yükselmiştir.
• Özkaynaklar: Özkaynaklar, dönem kârı ve sermaye artışının etkisiyle %10,1 artarak 3,70 milyar TL’ye ulaşmıştır.

2.2. Kâr veya Zarar Tablosu Analizi

Şirket, 2025’in ilk dokuz ayında kârlılığını korumuştur.

Özet Kâr veya Zarar Tablosu (milyon TL):

• Hasılat: Net satışlar, bir önceki yılın aynı dönemine göre %0,9’luk sınırlı bir artışla 2,79 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Yurt içi satışlardaki %17’lik güçlü artış, ihracattaki %43,7’lik düşüşü telafi etmiştir. İhracattaki gerileme, genel olarak deri sektöründe yaşanan küresel daralmayla uyumludur.
• Kârlılık: Brüt kâr marjı stabil kalırken, operasyonel verimlilik sayesinde esas faaliyet kârı %5,1 artışla 586 milyon TL’ye yükselmiştir. Net dönem kârı ise 374 milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
• Giderler: Araştırma ve geliştirme harcamaları 12,9 milyon TL olmuştur.

2.3. Nakit Akış Tablosu Analizi

Şirketin nakit yaratma kabiliyeti, önceki yıla göre önemli ölçüde iyileşmiştir.

• İşletme Faaliyetlerinden Nakit Akışları: 2024’ün ilk dokuz ayında 239,8 milyon TL negatif nakit akışına karşın, 2025’in aynı döneminde 445,8 milyon TL pozitif nakit akışı yaratılmıştır. Bu iyileşme, işletme sermayesi yönetimindeki etkinliği göstermektedir.
• Yatırım Faaliyetlerinden Nakit Akışları: Maddi ve maddi olmayan duran varlık alımları nedeniyle 16,9 milyon TL nakit çıkışı olmuştur.
• Finansman Faaliyetlerinden Nakit Akışları: Kredi ve kira borcu ödemeleri ile 32,4 milyon TL’lik kâr payı dağıtımı nedeniyle 363,7 milyon TL nakit çıkışı yaşanmıştır.
• Net Sonuç: Dönem sonunda nakit ve nakit benzerlerinde 65,2 milyon TL’lik net artış kaydedilmiştir.

——————————————————————————–

3. Operasyonel Faaliyetler ve Stratejik Gelişmeler

3.1. Üretim Faaliyetleri ve Kapasite Kullanımı

Şirket, dört modern üretim tesisinde faaliyet göstermektedir. Dönem içinde kapasite kullanım oranlarında önemli artışlar sağlanmıştır.

Tesis Bazında Haftalık Üretim Kapasiteleri:

Kapasite Kullanım Oranları (KKO) ve Üretim Adetleri:

3.2. Yatırımlar ve Büyüme Stratejisi

• İtalya Fabrikası: Arezzo şehrine bağlı Poppi’de 1.896 m² kapalı alana sahip tesisin satın alımı tamamlanmış ve 16 Mayıs 2024’te “Made in Italy” etiketlemesine olanak veren gümrük izni alınmıştır. 30 Eylül 2025 itibarıyla tesiste 72 kişi istihdam edilmektedir.
• Güneş Enerjisi Santrali (GES): Çorlu fabrikasının 3.300 m²’lik çatı alanına kurulan 641,25 KWp gücündeki GES projesi tamamlanmış ve fabrikanın elektrik ihtiyacının %80’inden fazlasını karşılamaya başlamıştır.
• Yeni Tesis Yatırımı: Düzce Organize Sanayi Bölgesi’nde 60.000 m²’lik bir arsa için ön tahsis protokolü imzalanmıştır.
• Uluslararası Büyüme: Ana hedef, DESA’yı çok uluslu bir perakende markası haline getirmektir.
  • NINETEENSEVENTYTWO DESA: İtalya, Almanya, Fransa ve Japonya başta olmak üzere dünya genelinde 120’den fazla seçkin lokasyonda satışa sunulmaktadır. Marka, Milano ve Paris Moda Haftaları gibi prestijli etkinliklerde düzenli olarak yer almaktadır.
  • E-ticaret: Zalando, Bol.com, Amazon ve Trendyol gibi platformlar üzerinden 18 ülkede (Almanya, Fransa, İngiltere, BAE, S. Arabistan dahil) satış yapılmaktadır.
  • Franchise: Yurtdışı mağazalaşma hedefi doğrultusunda, ilk franchise şubesinin Bağdat’ta açılması planlanmaktadır.
• Perakende Ağı: 30 Eylül 2025 itibarıyla Türkiye ve yurt dışında toplam 108 mağaza (53 DESA, 36 DESA Samsonite, 14 Samsonite JV, 3 Tumi, 2 Franchise) ve 14.588 m²’lik perakende alanıyla faaliyet göstermektedir.

3.3. Sürdürülebilirlik ve Kurumsal Sorumluluk

DESA, sürdürülebilirliği iş modelinin merkezine yerleştirmiştir.

• LWG Altın Derecesi: Şirket, su ve enerji kullanımı, atık yönetimi ve kimyasal kullanımı gibi kritik başlıklardaki yüksek performansıyla Leather Working Group (LWG) tarafından en üst seviye olan Altın Derece ile sertifikalandırılmıştır.
• “Responsible Programı”: Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum sürecinde, Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen bu programa kabul edilen ilk deri firması olmuştur. Bu sayede, ilgili yatırımlar için %50 oranında devlet desteği almaya hak kazanmıştır.
• Sosyal Sorumluluk: Gaziantep, İzmir ve Denizli’de toplam 60.000 fidan bağışı gerçekleştirilmiştir. Şirket aynı zamanda Richemont, Kering, LVMH, Prada ve Burberry gibi lüks moda gruplarının denetimlerinden geçerek onaylı tedarikçi statüsü kazanmıştır.
• İnovasyon: Dönem sonrası yapılan açıklamayla, biyoteknoloji firması Gozen Bioworks ile hayvansal veya bitkisel olmayan, biyolojik olarak parçalanabilir yeni nesil materyallerin geliştirilmesi için ortak girişim görüşmelerine başlanmıştır.

——————————————————————————–

4. Risk Yönetimi ve Finansman Politikaları

Şirket, finansal ve operasyonel riskleri etkin bir şekilde yönetmek için kapsamlı politikalar uygulamaktadır.

• Finansman Kaynakları: Faaliyetler, ticari faaliyetlerden elde edilen iç kaynaklar ve finans piyasalarından sağlanan dış kaynaklar ile finanse edilmektedir.
• Döviz Kuru Riski: İhracat gelirlerinin ithalat maliyetlerini karşıladığı doğal bir hedge (korunma) yapısı mevcuttur. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2/1 seviyesinde tutularak kur riski minimize edilmektedir.
• Likidite Riski: Finansman kaynakları çeşitlendirilerek, vade yapıları varlıklarla uyumlu hale getirilerek ve yeterli seviyede nakit bulundurularak yönetilmektedir.
• Kredi Riski: Perakende satışların büyük kısmı kredi kartı ile yapıldığından risk finans sektörüne aktarılmaktadır. Toptan satışlarda ise ağırlıklı olarak peşin çalışılmakta veya teminat mektubu alınmaktadır.
• Sermaye Yeterliliği: TTK’nın 376. maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede, Şirket’in 490 milyon TL’lik çıkarılmış sermayesinin, 3,7 milyar TL’lik özkaynakları ile fazlasıyla korunduğu ve faaliyetlerinin devamına elverişli olduğu tespit edilmiştir.